Errepublika Federal baterantz
Frente Amplio taldeak Errepublika Federal baterantz aurrera egitea proposatzen du, Estatuburutza ere hautatuko den errepublika baterantz.
- Argitaratua
- Eguneratua
Datu nagusiak
- Errepublika Federala da helmuga, Estatuburutza ere hautatuko den demokrazia batekin.
- 500.000tik 250.000ra jaitsiko lirateke herri-ekimen legegile baterako behar diren sinadurak.
- 135. artikulua: zorraren ordainketari lehentasuna ematen dion artikulua aldatuko litzateke.
- 15. artikulua: heriotza-zigorra behin betiko abolituko litzateke.
- Estatu osoko proportzionaltasun zuzena da hauteskunde-erreformaren helburua.
Frente Amplio taldean proposatzen dugu Estatuburutza ere hautatuko den Errepublika Federal baterantz aurrera egitea, eta eztabaida sustatzea Konstituzioaren lurralde-eredua zentzu federal eta plurinazionalean aldatzeko, erreferendum bidez erabakitzeko eskubidearekin.
Konstituzioan blindatu nahi ditugu etxebizitza, osasuna, abortua edo pentsioen errebalorizazioa bezalako eskubideak, hauteskunde-sistema erreformatu eta herri-ekimen legegilea erraztu.
Programak dioena
- 18.1.1. Gure helmuga Errepublika Federal baterantz aurrera egitea da, Estatuburutza ere hautatuko dugun benetako demokrazia bat lortzeko aukera emango diguna.
- 18.1.2. Konstituzioan blindatuko ditugu pentsioen errebalorizazioa, etxebizitzarako eskubidea, osasunerako eskubidea, abortatzeko eskubidea eta ingurumen-eskubideak, eta arlo berriak txertatuko ditugu, hala nola klima-aldaketa edo digitalizazioa.
Eztabaida sustatuko dugu gehiengo sozial eta politiko bat osatzeko eta Konstituzioan ezarritako lurralde-ereduaren aldaketa bultzatzeko, zentzu federal eta plurinazionalean, erreferendum bidez erabakitzeko eskubidea barne, lurralde-auzia behin betiko konpontzeko.
- 18.1.3. Lurralde-itun bat sustatuko dugu, helburu hauekin: autonomia-erkidegoen eskumenak erabat errespetatzea eta Autonomia Estatutuak eta Konstituzioa ahalik eta gehien garatzea irakurketa federal batetik abiatuta; autonomia-erkidegoek Europar Batasunean parte hartzeko mekanismoak sendotzea; maila anitzeko gobernantza bultzatzea, autonomia-erkidegoen lankidetza-guneak erreformatuz —hala nola presidenteen konferentzia eta konferentzia sektorialak—, bai eta autonomia-erkidegoen arteko parte-hartze horizontaleko guneak eta Estatuarekiko aldebikoak ere, estatu federalen esperientzien arabera. Eta, jakina, finantzaketa autonomikoaren eredu berri bat onartzea.
- 18.1.4. Deszentralizazio munizipalista berri baten alde: Tokiko gobernuak funtsezkoak dira zerbitzu publikoak, gizarte-kohesioa eta demokrazia sendo bat bermatzeko. Zenbat eta munizipalismo gehiago, orduan eta demokrazia gehiago eta hobea.
- 18.1.5. Senatuak benetako lurralde-ordezkaritzako ganbera izan behar du.
- 18.1.6. Eleaniztasunaren lege bat onartuko dugu, hizkuntza-eskubideak erabat bermatzeko, herritarrek Estatuko erakundeekin hizkuntza koofizialetan eta estatutuetan jasotakoetan harremanak izan ditzaten.
- 18.1.7. Hauteskunde-sistema erreformatuko dugu estatu osoko proportzionaltasun zuzena lortzeko.
- 18.1.8. Heriotza-zigorra behin betiko abolituko dugu, 15. artikuluak abolitutzat jotzen baitu, «gerra-garaietarako lege penal militarrek xeda dezaketena salbu».
- 18.1.9. 135. artikulua aldatuko dugu, zorraren ordainketari aurrekontuko beste edozein partidaren gainetik lehentasuna ematen diona. Aurrekontu-egonkortasuneko bideak ezin izango dira aplikatu «gizarte-egonkortasunaren» printzipioarentzat arriskua dakartenean, ezta langabezia-tasa edo pobrezia- eta gizarte-bazterketa-tasa Europar Batasunean tasarik txikiena duten bost herrialdeetako batez bestekoa baino handiagoa denean ere.
- 18.1.10. Erdira jaitsiko ditugu herri-ekimen legegilerako behar diren sinadurak. Horrek esan nahi du gaur egungo 500.000etatik 250.000ra igarotzea, eta mekanismoak sartzea ekimenaren sustatzaileek hura erretiratu ahal izan dezaten Kongresuak desitxuratzen badu, edo horri buruzko herri-kontsulta bat eskatu ahal izan dezaten.
- 18.1.11. Herritarren parte-hartzerako plataforma elektroniko bat sortuko dugu.
- 18.1.12. Haurren parte-hartzerako organo egonkorrak sortuko ditugu administrazio guztietan, baliabideekin eta araudi lotesleekin, eta haurren asoziazionismoari buruzko Errege Dekretua onartuko dugu.
Galderak eta erantzunak
Errepublika nahi du Frente Amplio taldeak?
Bai, helmuga gisa. Frente Amplio taldeak Errepublika Federal baterantz aurrera egitea proposatzen du, Estatuburutza ere hautatuko den demokrazia bat lortzeko.
Bidea eztabaida sustatzea da, Konstituzioaren lurralde-eredua zentzu federal eta plurinazionalean aldatzea bultzatuko duen gehiengo sozial eta politiko bat osatzeko.
Lurralde-auziari buruzko erreferenduma proposatzen du Frente Amplio taldeak?
Frente Amplio taldeak erreferendum bidez erabakitzeko eskubidea sartzen du Konstituzioan bultzatu nahi duen lurralde-ereduaren aldaketa federal eta plurinazionalaren barruan. Lurralde-auzia behin betiko konpontzeko bide gisa aurkezten du.
Zer eskubide blindatuko lituzke Frente Amplio taldeak Konstituzioan?
Frente Amplio taldeak proposatzen du Konstituzioan blindatzea pentsioen errebalorizazioa eta etxebizitzarako, osasunerako eta abortatzeko eskubideak, bai eta ingurumen-eskubideak ere, eta arlo berriak txertatzea, hala nola klima-aldaketa edo digitalizazioa.
Halaber, heriotza-zigorra behin betiko abolitzea proposatzen du —15. artikuluak oraindik onartzen du gerra-garaietarako lege penal militarretan—, eta 135. artikulua aldatzea, aurrekontu-egonkortasuneko bideak aplika ez daitezen «gizarte-egonkortasuna» arriskuan jartzen dutenean.
Hauteskunde-sistema aldatuko luke Frente Amplio taldeak?
Bai. Frente Amplio taldeak hauteskunde-sistema erreformatzea proposatzen du, estatu osoko proportzionaltasun zuzena lortzeko.
Zenbat sinadura beharko lirateke herri-ekimen legegile baterako?
Frente Amplio taldeak 250.000ra jaistea proposatzen du, gaur egungo 500.000en erdira. Sustatzaileek, gainera, ekimena erretiratu ahal izango lukete Kongresuak desitxuratzen badu, edo hari buruzko herri-kontsulta bat eskatu.
Frente Amplio taldeak herritarren parte-hartzerako plataforma elektroniko bat eta haurren parte-hartzerako organo egonkorrak administrazio guztietan sortzea ere proposatzen du.
Zer aldatuko litzateke autonomia-erkidegoentzat?
Frente Amplio taldeak lurralde-itun bat proposatzen du, autonomia-erkidegoen eskumenak erabat errespetatuko dituena, Autonomia Estatutuak ahalik eta gehien garatuko dituena Konstituzioaren irakurketa federal batetik abiatuta, eta finantzaketa autonomikoaren eredu berri bat onartuko duena.
Presidenteen konferentzia eta konferentzia sektorialak erreformatuko lirateke, Senatuak benetako lurralde-ordezkaritzako ganbera izan beharko luke, eta eleaniztasunaren lege batek aukera emango luke Estatuarekin hizkuntza koofizialetan eta estatutuetan jasotakoetan harremanak izateko.