Udalak zigortuko ez dituen gastu-araua

Frente Amplio taldeak aukera emango die udal saneatuei beren gerakinak erabili eta inbertitzeko, plan ekonomiko-finantzariorik onartu behar izan gabe.

Argitaratua
Eguneratua

Datu nagusiak

  • Modu iraunkorrean, udal saneatuek ez lukete plan ekonomiko-finantzariorik onartu beharko beren gerakinak erabiltzeagatik.
  • Hiru baldintza: hornitzaileei garaiz ordaintzea, zorra legezko mugen barruan izatea eta iraunkortasunerako arriskurik ez izatea.
  • Larrialdiak, hondamendiak, osasun-krisiak edo epaiak: horien ezohiko gastuak gastu-arautik kanpo geratuko lirateke.
  • Gastu-arautik kanpo geratuko litzateke Estatuaren tributuetako partaidetzaren baliabide iraunkor berriekin finantzatutako gastua, 1/2026 Akordioak autonomia-erkidegoentzat aurreikusten duen irizpide berarekin.

Frente Amplio taldean gastu-araua berrikustea proposatzen dugu, udalak zigor ez ditzan. Udal saneatuek modu iraunkorrean erabili eta inbertitu ahal izango dituzte beren gerakinak, plan ekonomiko-finantzariorik onartu gabe, etxebizitza publikoko, zaintzako, mugikortasuneko edo klima-egokitzapeneko urte anitzeko proiektuetan.

Gastu-arautik kanpo utziko ditugu igoera estrukturalik ez dakarten gastuak, hala nola larrialdietakoak, hondamendietakoak edo funts finalistekin finantzatutakoak, bai eta Estatuaren tributuetako partaidetzaren igoerarekin finantzatutako gastua ere.

Programak dioena

  • 12.3.1. Udal saneatuek ez dute plan ekonomiko-finantzariorik onartu beharko beren gerakinak erabiltzeagatik. Hala izango da modu iraunkorrean hornitzaileei garaiz ordaintzen dietenentzat, zorra legezko mugen barruan dutenentzat eta iraunkortasunerako arriskurik ez dutenentzat, eta araubide espezifiko bat egongo da zorrik ez dutenentzat. Plana nahitaezkoa izango da soilik defizit estrukturala, gehiegizko zorpetzea edo likidezia-arazo iraunkorrak daudenean.
  • 12.3.2. Aurrekontu-arauak erreformatuko ditugu, eskura dauden baliabideak erabili ahal izan daitezen. Udal saneatuei aukera emango diegu beren gerakinak inbertitzeko eta etxebizitzako, zaintzako, mugikortasuneko eta klima-egokitzapeneko urte anitzeko proiektuak egiteko. Gastu-araua eta larrialdien eta funts finalisten tratamendua berrikusiko ditugu, estatu-mailako aldaketak Europako erreformarekin uztartuz eta finantza-iraunkortasunari eutsiz.
  • 12.3.3. Modu iraunkorrean ahalbidetuko dugu finantzen aldetik jasangarriak diren inbertsioak urte anitzekoak izatea, eta haien irismena zabalduko dugu: etxebizitza publikoa, birgaitzea, klima-egokitzapena, uraren zikloa, trantsizio energetikoa, mugikortasun jasangarria, biodibertsitatea, gizarte-zerbitzuak, hezkuntza- eta komunitate-ekipamenduak, irisgarritasuna, arriskuen prebentzioa eta despopulazioaren aurkako borroka.
  • 12.3.4. Gastu-arautik kanpo utziko ditugu gastuaren igoera estrukturalik ez dakarten gastuak: larrialdien, hondamendien, osasun-krisien edo epaien ondoriozko ezohiko gastuak; EBko edo beste administrazio batzuetako funts finalistekin finantzatutako gastua; ekitaldi berean diru-sarrera baliokidea duten gastuak; jarduketa bera finantzatzeko administrazioen arteko transferentziak, zenbaketa bikoitza saihesteko; beste administrazio batzuek finantzaziorik gabe ezarritako eskumenen ondoriozko gastuak, harik eta konpentsatzen diren arte.
  • 12.3.5. Diru-sarreren igoera iraunkortzat joko ditugu arau-aldaketen ondoriozkoak, bai eta zerga-oinarrien eguneratzearen edo hirigintza-plangintzaren ondoriozko katastro-unitate berrien ondoriozkoak ere, gauzatu direnean.
  • 12.3.6. Udalen gastua haztea ahalbidetuko dugu diru-sarrerak modu iraunkorrean handitzen direnean, finantzatutako eskumen berriak beren gain hartzen dituztenean edo zerbitzuen kostuak estrukturalki aldatzen direnean.
  • 12.3.7. Estatuaren tributuetako partaidetzaren igoera ez da gastu-arauan zenbatuko. Udalek Estatuaren tributuetako partaidetzaren baliabide iraunkor berriekin finantzatzen duten gastua gastu-arautik kanpo geratuko da, 1/2026 Akordioak autonomia-erkidegoentzat aurreikusten duen irizpide berarekin.

Galderak eta erantzunak

Udalek beren superabita gastatu ahal izango lukete?

Bai, saneatuek. Frente Amplio taldeak proposatzen du, modu iraunkorrean, plan ekonomiko-finantzariorik onartu behar ez izatea gerakinak erabiltzeagatik, eta gerakin horiek etxebizitzako, zaintzako, mugikortasuneko eta klima-egokitzapeneko urte anitzeko proiektuetan inbertitu ahal izatea.

Saneatutzat jotzen dira hornitzaileei garaiz ordaintzen dieten, zorra legezko mugen barruan duten eta iraunkortasunerako arriskurik ez duten udalak. Araubide espezifiko bat egongo litzateke zorrik ez dutenentzat.

Udalentzat nahitaezko plan ekonomiko-finantzarioak egongo lirateke oraindik?

Bai, defizit estrukturala, gehiegizko zorpetzea edo likidezia-arazo iraunkorrak daudenean. Frente Amplio taldeak gerakinak erabiltzen dituzten udal saneatuak bakarrik salbuesten ditu plan horietatik.

Zertan inbertitu ahal izango lituzkete udalek beren gerakinak?

Finantzen aldetik jasangarriak diren inbertsioen zerrenda zabalago batean; inbertsio horiek urte anitzekoak izan ahal izango lirateke modu iraunkorrean. Frente Amplio taldeak zerrenda hori zabaltzea proposatzen du, etxebizitza publikoa, birgaitzea, klima-egokitzapena, uraren zikloa, trantsizio energetikoa eta mugikortasun jasangarria sartzeko.

Biodibertsitatea, gizarte-zerbitzuak, hezkuntza- eta komunitate-ekipamenduak, irisgarritasuna, arriskuen prebentzioa eta despopulazioaren aurkako borroka ere sartuko lirateke.

Zein udal-gastu ez lirateke aurrerantzean gastu-arauan zenbatuko?

Gastuaren igoera estrukturalik ez dakartenak. Frente Amplio taldeak proposatzen du gastu-arautik kanpo uztea larrialdien, hondamendien, osasun-krisien edo epaien ondoriozko ezohiko gastuak, EBko edo beste administrazio batzuetako funts finalistekin finantzatutako gastua eta ekitaldi berean diru-sarrera baliokidea duten gastuak.

Jarduketa bera finantzatzeko administrazioen arteko transferentziak ere ez lirateke zenbatuko, zenbaketa bikoitza saihesteko, ezta beste administrazio batzuek finantzaziorik gabe ezarritako eskumenen ondoriozko gastuak ere, harik eta konpentsatzen diren arte. Eta kanpoan geratuko litzateke Estatuaren tributuetako partaidetzaren baliabide iraunkor berriekin finantzatutako gastua.

Noiz hazi ahal izango litzateke udal baten gastua?

Diru-sarrerak modu iraunkorrean handitzen direnean, finantzatutako eskumen berriak bere gain hartzen dituenean edo zerbitzuen kostuak estrukturalki aldatzen direnean. Hala planteatzen du Frente Amplio taldeak gastu-arauaren berrikuspenean.

Diru-sarreren igoera iraunkortzat joko lirateke arau-aldaketen, zerga-oinarrien eguneratzearen edo hirigintza-plangintzaren ondoriozko katastro-unitate berrien ondoriozkoak, gauzatu direnean.

Beste neurri batzuk