Pentsio publiko duinak eta erretiroa 65 urterekin
Frente Amplio taldeak erretiro-adina 65 urtera itzuliko du, eta Konstituzioan jasoko du pentsio bat ere ez dela LGSa baino txikiagoa izango.
- Argitaratua
- Eguneratua
Datu nagusiak
- 65 urte izango litzateke berriro erretiro-adina.
- 60 urterekin erretiratu ahal izango lirateke eraikuntzan, garbiketan, etxez etxeko laguntzan eta arrantzan lan egiten dutenak eta hoteletako gela-garbitzaileak.
- 40 urte baino gehiago kotizatuta: bere borondatearen aurka lehenago erretiratzen denak ez luke koefiziente murriztailerik izango.
- Pentsio bat ere ez LGSa baino txikiagoa, Konstituzioan jasoko litzatekeen bermea.
- 1967-2019: Gizarte Segurantzaren kontuen auditoria-txostenak hartzen duen aldia; txosten hori berehala argitaratuko litzateke.
Frente Amplio taldean proposatzen dugu erretiro-adina 65 urtera itzultzea, bereziki nekagarriak diren lanbideetan 60 urterekin erretiratzeko aukera ematea, eta koefiziente murriztaileak kentzea 40 urte baino gehiago kotizatu eta beren borondatearen aurka lehenago erretiratu behar dutenei.
Konstituzioan jaso nahi dugu KPIarekin eguneratuko den pentsio publiko baterako eskubidea, pentsio bat ere ez izatea LGSa baino txikiagoa eta haien kudeaketa ez pribatizatzea. Pentsioetako genero-arrakala ere murriztuko dugu.
Programak dioena
Pentsioen izaera publikoa eta haien eguneratzea Konstituzioan babestea, eta LGSaren pareko gutxieneko pentsioa
- 4.3.1. Konstituzio-babesaren maila indartuko dugu, Konstituzioa erreformatzeko prozedura arruntaren bidez (EKren 167. artikulua). Horretarako, I. tituluko II. kapituluko 2. atalean («Herritarren eskubideak eta eginbeharrak») kokatuko ditugu pentsio publikorako eskubidea eta hura KPIaren arabera automatikoki eguneratzea, pentsio bat ere ez izatea LGSa baino txikiagoa eta pentsio publikoen kudeaketa ez pribatizatzea, haien arau-maila nabarmen igoz eta berehala aplikatuko direla bermatuz, hauteskundeetarako deia egin beharrik gabe.
Erretiro-adina jaistea eta 40 urte baino gehiago kotizatu dutenei erretiro aurreratuagatiko zigorra kentzea
- 4.3.2. Erretiro-adina 65 urtera itzuliko dugu, 2011ko erreforman elkarrizketarik eta justifikaziorik gabe kendu baitziguten.
- 4.3.3. Erretiro-adina jaitsiko dugu zenbait lanbide eta ogibidetan, bereziki nekagarriak direlako. Eraikuntzak, garbiketak, etxez etxeko laguntzak, hoteletako gela-garbitzaileek eta arrantzak aukera izan behar dute 60 urterekin erretiratzeko, ahalegin fisiko berezia eskatzen dutelako eta ezbehar-arrisku handia dutelako.
- 4.3.4. Koefiziente murriztaileak kenduko ditugu 40 urte baino gehiago kotizatu eta beren borondatearen aurka erretiro aurreratua hartu behar dutenen kasuan.
Gizarte Segurantzaren kontuen auditoria publiko eta independentea
- 4.3.5. Berehala argitaratuko dugu Gizarte Segurantzaren kontuei buruzko auditoria-txosten independentea (1967-2019), 21/2021 Legean aurreikusia.
- 4.3.6. Pentsioetako genero-arrakala murriztuko dugu. Kotizaziopeko pentsio txikienak eta kotizazio gabekoak batezbestekoaren gainetik igoko ditugu, zahartzaroko pobreziak emakume-aurpegia izan ez dezan, eta genero-arrakalaren osagarriaren iraunkortasuna bermatuko dugu igoera progresiboekin. Zaintzan emandako aldiak behar adina aitortuko ditugu, eta zuzendu egingo dugu etendako lan-ibilbideek edo nahi gabeko lanaldi partzialak markatutakoek jasaten duten zigorra.
- 4.3.7. Kotizazioaren gehieneko muga pixkanaka igotzen jarraituko dugu, eta belaunaldien arteko ekitaterako mekanismoa indartuko dugu, gehien automatizatutako enpresen ekarpen gehigarri batekin.
Galderak eta erantzunak
Zer adinekin erretiratu ahal izango naiz Frente Amplio taldearekin?
65 urterekin. Frente Amplio taldeak proposatzen du erretiro-adina 65 urtera itzultzea; programaren arabera, 2011ko erreforman galdu zen, elkarrizketarik eta justifikaziorik gabe.
Bereziki nekagarriak diren lanbide batzuetan adina 60 urtera jaitsiko litzateke: eraikuntza, garbiketa, etxez etxeko laguntza, hoteletako gela-garbitzaileak eta arrantza, ahalegin fisiko berezia eskatzen dutelako eta ezbehar-arrisku handia dutelako.
Zigortuko naute garaia baino lehen erretiratzen banaiz?
Ez, 40 urte baino gehiago kotizatu badituzu eta zure borondatearen aurka lehenago erretiratu behar baduzu. Frente Amplio taldeak proposatzen du kasu horietan erretiro aurreratuaren koefiziente murriztaileak kentzea.
Pentsioak prezioekin batera igoko dira?
Bai. Frente Amplio taldeak proposatzen du Konstituzioak jasotzea pentsio publikorako eskubidea eta pentsioak KPIaren arabera automatikoki eguneratzea. Baita pentsio bat ere ez izatea LGSa baino txikiagoa eta pentsio publikoen kudeaketa ez pribatizatzea ere.
Erreforma Konstituzioaren 167. artikuluko prozedura arruntaren bidez egingo litzateke; programaren arabera, horrek eskubidearen maila igotzen du eta berehala aplikatuko dela bermatzen du, hauteskundeetarako deia egin beharrik gabe.
Zer proposatzen du Frente Amplio taldeak pentsio txikienentzat eta emakumeen pentsioentzat?
Frente Amplio taldeak proposatzen du kotizaziopeko pentsio txikienak eta kotizazio gabekoak batezbestekoaren gainetik igotzea, eta pentsioetako genero-arrakala murriztea.
Genero-arrakalaren osagarriak igoera progresiboak izango lituzke. Gainera, zaintzan emandako aldiak behar adina aitortuko lirateke, eta zuzendu egingo litzateke etendako lan-ibilbideek edo nahi gabeko lanaldi partzialak markatutakoek jasaten duten zigorra.
Nola ordainduko dira pentsioak Frente Amplio taldearen arabera?
Frente Amplio taldeak proposatzen du kotizazioaren gehieneko muga pixkanaka igotzen jarraitzea eta belaunaldien arteko ekitaterako mekanismoa indartzea, gehien automatizatutako enpresen ekarpen gehigarri batekin.
Gainera, berehala argitaratuko luke Gizarte Segurantzaren 1967 eta 2019 arteko kontuei buruzko auditoria-txosten independentea, 21/2021 Legean aurreikusia.