Herrien Europa baterantz
Frente Amplio taldeak Egonkortasun Ituna gainditzea eta Europako Banku Zentralaren agintaldia enplegu betera eta trantsizio ekologikora zabaltzea proposatzen du.
- Argitaratua
- Eguneratua
Datu nagusiak
- EBko Errenta Nazional Gordinaren % 1,27 izango litzateke 2028-2034ko Europako aurrekontuaren gutxieneko zorua.
- Gutxienez % 35: EBren hurrengo aurrekontutik (2028-2034) klima-inbertsioetara joango litzatekeen zatia.
- Diru-sarreren % 25: alokairuaren muga EBZk zuzenean finantzatuko lukeen etxebizitza publikoan.
- Akzioetan ordaindutako % 50eko zerga, egoitza EBn izan eta sektore horretan urtean 200 milioi euro baino gehiago fakturatzen duten AA enpresentzat.
- 200.000 milioi euro arte ditu Europako InvestAI planak; haren finantzaketa jasotzen duten enpresetan partaidetza publikoa eskatuko litzateke.
Frente Amplio taldean ahots propioa duen Europar Batasun bat proposatzen dugu, Egonkortasun eta Hazkunde Itunik gabea, eta enplegu betea, gizarte-kohesioa eta trantsizio ekologikoa ere bilatuko dituen eta estatuak zuzenean finantzatu ahal izango dituen Europako Banku Zentral batekin.
Europako aurrekontu sendoagoa nahi dugu, giza eskubideen baldintzapeko merkataritza-akordioak, migratzeko bide legal eta seguruak eta partaidetza publikoa duen adimen artifiziala.
Programak dioena
Europa autonomoa eta munduan ahots propioa duena
- 17.3.1. Europa gaur egungo munduan leku autonomo eta ahots propio gisa sustatuko dugu, balioak eta interesak uztartuko dituena eta erdigunean jarriko dituena bakea, giza eskubideak eta larrialdi klimatikoaren eta desberdintasun globalen —generokoak barne— aurkako borroka.
- 17.3.2. Segurtasun-bermeak pixkanaka autonomia estrategiko integral baterantz eramatea sustatuko dugu, Europako herritarren zerbitzura egongo dena eta ez armagintza-industriaren zerbitzura, kontrol demokratikoaren mendeko Europako segurtasun-esparru bat, Europar Batasunaren Tratatuaren 42.7 artikulutik eratorritako bermeak garatuko dituena eta bere lehentasunezko helburuen artean jasoko dituena bakearekiko eta giza eskubideekiko errespetua, bai eta Europako herrialdeen gizarte- eta ingurumen-ongizatea ere.
- 17.3.3. Aho batekotasunaren baldintza alde batera uztearen eta gehiengo kualifikatuen sistema bat ezartzearen alde egingo dugu kanpo- eta segurtasun-politika bateratuaren arloan, giza eskubideen eta bakearen babesa eta izaera humanitarioko neurriak hartzea jokoan daudenean. Baldintza horri eutsi egin beharko zaio segurtasunari eta defentsari eragiten dieten gaietan.
- 17.3.4. Gobernuen, indar politikoen eta mugimendu aurrerakoien Europako aliantza bat sustatuko dugu eskuin muturraren erasoaldiari aurre egiteko.
Gobernantza ekonomikoaren esparruaren erreforma eta zerga-gordelekuen aurkako borroka
- 17.3.5. Egonkortasun eta Hazkunde Ituna gainditzea: Egonkortasun eta Hazkunde Ituna behin betiko gaindituko dugu, eta murrizketa-politikak edo aurrekontu-austeritatekoak kenduko ditugu estatu kideen doikuntza makroekonomikorako tresna gisa.
- 17.3.6. Urte Anitzeko Finantza Esparruari (2028-2034) EBko Errenta Nazional Gordinaren % 1,27ko gutxieneko zorua emango diogu, lurralde-kohesioa eta Europako Gizarte Funtsa blindatuta.
- 17.3.7. Muturreko fenomeno klimatikoen aurkako Europako Plan espezifiko bat sortuko dugu (bero-boladak, lehorteak eta uholdeak), egokitzapena, arintzea eta babes zibileko eta larrialdiei erantzuteko zerbitzuak indartzea konbinatuko dituena. EBren hurrengo aurrekontuaren (2028-2034) % 35 gutxienez klima-inbertsioetara bideratuko dugu, «kalte esanguratsurik ez eragiteko» printzipioa (Do No Significant Harm) zorrotz aplikatzen dela bermatuta.
- 17.3.8. Zerga-gordelekuak desagerraraztea: Europar Batasuneko neurri zorrotzak jarriko ditugu abian Europar Batasunaren lurraldearen barruko zerga-paradisuak eta zerga-gordelekuak desagerrarazteko.
Europako Banku Zentralaren (EBZ) demokratizazioa eta agintaldiaren zabalkuntza
- 17.3.9. EBZren agintaldiaren eta tratatuen erreforma: Europako Banku Zentralaren Tratatuak eta Estatutuak aldatuko ditugu haren agintaldia zabaltzeko, modu orekatuan bila ditzan prezioen egonkortasuna, enplegu betea lortzea, gizarte-kohesioa eta trantsizio ekologikoa.
- 17.3.10. Demokratizazioa, parlamentu-kontrola eta Batzorde Betearazlearen kargu-uztea: Europako Parlamentuari esleitzea EBZren Batzorde Betearazleko kideak izendatzeko eskumena eta gehiengo indartuen bidez haiek kargutik kentzea erabakitzeko ahalmena. Eurolegebiltzarraren aurrean aldian-aldian kontuak ematea indartuko dugu, agintaldia betetzeari buruz eta haren erabakien ondorio ekonomiko, sozial eta banaketa-ondorioei buruz, bere autonomia operatiboa gordeta.
- 17.3.11. Bankuei soberako erreserbengatik ematen zaien ordainsaria mugatzea: EBZren gordailu-erraztasunean gordailatutako soberako erreserben ordainsaria berrikustea eta mugatzea, diru-politika transmititzeko hertsiki beharrezkoa denera soilik, banku-sektorearentzako transferentzia edo onura justifikatu gabeak saihestuz.
Europako arkitektura fiskala eta ondasun publikoen zuzeneko finantzaketa
- 17.3.12. Estatu kideen zuzeneko finantzaketa: EBZ gaituko dugu EBko estatu kideak zuzenean finantzatzeko, herrialdeek beren zor publikoa finantza-merkatuetan jartzera jo beharrik izan ez dezaten.
- 17.3.13. Europako ondasun publikoen eta gizarte-lehentasunen finantzaketa bermatua: EBZren zuzeneko finantzaketa benetan europarrak diren ondasun publikoetarako eta inbertsio estrategiko blindatuetarako, honako hauek bermatzeko: 1) Etxebizitza publikoa, maizterren diru-sarreren % 25era mugatutako alokairuekin; 2) Enplegu betera bideratutako gastuak eta inbertsioak; 3) Pobrezia eta gizarte-bazterketa desagerrarazteko baliabideak; 4) Deskarbonizazioan eta CO₂ isuriak murrizten egindako inbertsioak, klima-aldaketaren aurka; 5) Osasunaren eta osasun-materialaren hornidura estrategikoen bermea.
- 17.3.14. Europako aurrekontua ez dugu estatuen ekarpenekin soilik finantzatuko, baizik eta baliabide propio berriekin ere bai, hala nola enpresa digitalen eta kriptomoneten fiskalitate bidezkoarekin.
- 17.3.15. Funts propioekin blindatuko ditugu lurralde-kohesioa, Europako Gizarte Funtsa eta trantsizio ekologikoa (gastuaren % 50eko helburua), eta bermatuko dugu eskualdeek eta udalerriek plan nazional eta erregional berrien diseinuan eta kudeaketan parte hartzea.
Fronte judiziala eta eskubideena «Europa gotorlekuaren» aurka
- 17.3.16. Gobernuaren bidez eskatuko dugu eta Eurolegebiltzarretik sustatuko dugu Europar Batasuneko Justizia Auzitegian deuseztatze-errekurtso bat aurkeztea (EBFTren 263. art.) 2026ko Itzultzeen Erregelamenduaren aurka eta hirugarren herrialdeetako deportazio-hub deritzenen aurka.
- 17.3.17. Langileentzako eta ikasleentzako bide legal eta seguruen Europar Batasuneko erregulazio bat proposatuko dugu, kanpo-laguntzak migrazio-politika errepresiboen baldintzapean jartzearekin hautsiz eta Frontex bezalako agentziak fiskalizatuz.
Kanpo-merkataritzako politika eta giza eskubideen klausulak
- 17.3.18. Europar Batasuneko merkataritza-politikaren birbideratzea: Kanpo-merkataritzako politika birbideratuko dugu, EBk sinatutako Merkataritza eta Inbertsio Akordio guztiak giza eskubideak, gizarte-eskubideak eta ingurumen-eskakizunak errespetatzearen baldintzapean egon daitezen, zorrotz.
- 17.3.19. EB-Israel Elkartze Akordioa salatzea eta beto politikoa: EB-Israel Elkartze Akordioa formalki salatuko dugu, akordioa legez baldintzatzen duen giza eskubideen eta printzipio demokratikoen klausula sistematikoki urratzeagatik. Espainiako Gobernutik politikoki sustatuko ditugu beharrezko ekintza guztiak, aho batekotasuna edo gehiengo kualifikatuak eskatzen dituzten erabakietan Europar Batasunean blokeorik egon ez dadin akordio hori indarrean dagoen bitartean.
- 17.3.20. Ekozidioa krimen gisa aitortzea eta tipifikatzea, bai EBn, bai Nazioarteko Zigor Auzitegian.
Politika teknologikoa, Europako Funts Subiranoa eta adimen artifiziala
- 17.3.21. AAren Europako Funts Subiranoa eta teknologia-enpresa handien gaineko zerga: Adimen Artifizialaren Europako Funts Subirano bat sortuko dugu, akzioetan ordaindutako % 50eko zerga bat ezarrita finantzatua; zerga hori egoitza EBn izan eta sektore horretan urtean 200 milioi euro baino gehiago fakturatzen duten AA enpresei zuzenduko zaie (Sanders Plana Europan).
- 17.3.22. Partaidetza publikoa InvestAI proiektuetan: Partaidetza publikoa eskatuko dugu Europako InvestAI planaren barruan (200.000 milioi euro arteko zuzkidura du) finantzaketa jasotzen duten enpresa edo ekimen teknologiko guztien jabetzan eta kapitalean.
Galderak eta erantzunak
Zer aldatuko luke Frente Amplio taldeak Europar Batasuneko arau ekonomikoetan?
Frente Amplio taldeak Egonkortasun eta Hazkunde Ituna behin betiko gainditzea proposatzen du, eta murrizketak eta austeritatea kentzea estatu kideen doikuntza-tresna gisa.
2028-2034ko Europako aurrekontuak EBko Errenta Nazional Gordinaren % 1,27ko gutxieneko zorua izango luke, eta estatuen ekarpenekin eta baliabide propio berriekin finantzatuko litzateke, hala nola enpresa digitalen eta kriptomoneten fiskalitate bidezkoarekin. Gutxienez % 35 klima-inbertsioetara joango litzateke, bero-boladen, lehorteen eta uholdeen aurkako Europako Plan espezifiko batekin.
Gainera, Frente Amplio taldeak Europar Batasuneko neurri zorrotzak proposatzen ditu Batasunaren barruko zerga-paradisuak eta zerga-gordelekuak desagerrarazteko.
Zer proposatzen du Frente Amplio taldeak Europako Banku Zentralerako?
Frente Amplio taldeak EBZren agintaldia zabaltzea proposatzen du, prezioen egonkortasunaz gain enplegu betea, gizarte-kohesioa eta trantsizio ekologikoa ere modu orekatuan bila ditzan. Horretarako, Tratatuak eta EBZren Estatutuak aldatu beharko lirateke.
Europako Parlamentuak izendatuko lituzke EBZren Batzorde Betearazleko kideak, eta gehiengo indartuen bidez haiek kargutik kentzea erabaki ahal izango luke; EBZk, berriz, aldian-aldian kontuak emango lituzke Eurolegebiltzarraren aurrean, bere autonomia operatiboa gordeta. Bankuen soberako erreserben ordainsaria ere mugatuko litzateke, hertsiki beharrezkoa denera.
EBZk zuzenean finantzatu ahal izango lituzke estatuak?
Bai. Frente Amplio taldeak Europako Banku Zentrala gaitzea proposatzen du estatu kideak zuzenean finantzatzeko, zor publikoa finantza-merkatuetan jarri beharrik izan ez dezaten.
EBZk Europako ondasun publikoak eta inbertsio estrategikoak ere finantzatuko lituzke: maizterren diru-sarreren % 25era mugatutako alokairuak dituen etxebizitza publikoa, enplegu betea, pobrezia desagerraraztea, deskarbonizazioa eta osasunaren eta osasun-materialaren hornidura estrategikoak.
Aho batekotasuna kenduko litzateke Europako kanpo-politikan?
Neurri batean. Frente Amplio taldeak proposatzen du Europako kanpo-politikan aho batekotasunaren ordez gehiengo kualifikatuak erabiltzea giza eskubideez, bakeaz eta neurri humanitarioez ari denean, eta aho batekotasunari eustea segurtasunean eta defentsan.
Frente Amplio taldeak, gainera, kontrol demokratikoaren mendeko Europako autonomia estrategikoa defendatzen du, herritarren zerbitzura egongo dena eta ez armagintza-industriaren zerbitzura.
Zer egingo luke Frente Amplio taldeak Europako migrazio-politikarekin?
Frente Amplio taldeak proposatzen du Europar Batasuneko Justizia Auzitegian errekurritzea 2026ko Itzultzeen Erregelamendua eta hirugarren herrialdeetako deportazio-hub deritzenak, EBFTren 263. artikuluko deuseztatze-errekurtso baten bidez.
Halaber, langileentzako eta ikasleentzako bide legal eta seguruen Europar Batasuneko erregulazio bat proposatzen du, kanpo-laguntza migrazio-politika errepresiboen baldintzapean jartzeari uztea eta Frontex bezalako agentziak fiskalizatzea.
Zer proposatzen du Frente Amplio taldeak EBko merkataritzaz, Israelez eta adimen artifizialaz?
Frente Amplio taldeak proposatzen du EBren merkataritza- eta inbertsio-akordio guztiak giza eskubideak, gizarte-eskubideak eta ingurumen-eskubideak errespetatzearen baldintzapean jartzea, eta EB-Israel Elkartze Akordioa formalki salatzea, giza eskubideen klausula sistematikoki urratzeagatik. Ekozidioa krimen gisa tipifikatuko litzateke EBn eta Nazioarteko Zigor Auzitegian.
Adimen artifizialean, Europako Funts Subirano bat proposatzen dugu, akzioetan ordaindutako % 50eko zerga batekin finantzatua —egoitza EBn izan eta sektore horretan urtean 200 milioi euro baino gehiago fakturatzen duten AA enpresei ezarria—, bai eta InvestAI planetik dirua jasotzen duten enpresetan partaidetza publikoa ere.