Hazi behar duten soldatak, denbora gehiago bizitzarako

Frente Amplio taldeak legez bermatuko du gutxieneko soldata batez besteko soldata garbiaren % 60 izatea gutxienez, eta lanaldia 32 ordura murriztuko du.

Argitaratua
Eguneratua

Datu nagusiak

  • Batez besteko soldata garbiaren % 60 izango litzateke Lanbide arteko Gutxieneko Soldataren (LGS) zoru iraunkorra, legez bermatuta.
  • 37,5 ordu 2026an, eta 35 sektore publikoan; ondoren, lanaldia pixkanaka jaitsiko litzateke asteko 32 ordura arte.
  • % 30eko karga, 50 milioi baino gehiago fakturatu eta soldatak erreferentziak adierazten duena igotzen ez dituzten enpresen aparteko irabaziaren gainean.
  • Oinarri arautzailearen % 70etik % 80ra igoko litzateke langabezia-prestazioa lehen sei hilabeteetan, eta gehieneko mugak, % 25.
  • 3 egun jarraian eta 6 urtean, gehienez, justifikatu ahal izango lirateke erantzukizunpeko adierazpen batekin, osasun-arazo arin batengatik.

Frente Amplio taldean proposatzen dugu legez bermatzea gutxieneko soldata ez dela inoiz batez besteko soldata garbiaren % 60tik jaitsiko, eta lanaldia 37,5 ordura murriztea, eta 35era sektore publikoan, ondoren asteko 32 ordura arte aurrera egiteko, soldata jaitsi gabe.

Bidegabeko kaleratzeagatiko kalte-ordaina erreformatuko dugu, langabezia-prestazioa oinarri arautzailearen % 80ra igoko dugu lehen sei hilabeteetan, eta % 30eko karga bat sortuko dugu, irabazia hazi arren soldatak atzean uzten dituzten enpresa handientzat. Halaber, plataforma digitaletako lana eta algoritmo bidezko kudeaketa arautuko ditugu, eta laneko osasuna eta telelanerako eskubidea indartuko ditugu.

Programak dioena

Soldatak igotzea eta lan-baldintzak hobetzea

  • 4.1.1. LGSaren legezko zorua, batez besteko soldata garbiaren % 60an: Lanbide arteko Gutxieneko Soldataren (LGS) igoera progresibo bat legez bermatuko dugu, ekonomiako batez besteko soldata garbiaren % 60aren baliokidea den zoru iraunkor bati eutsiz.
  • 4.1.2. Soldata-berdintasuna kontratetan eta azpikontratetan: Kontratetako eta azpikontratetako langileen ordainsariak berdintzea enpresa nagusian antzeko zereginak egiten dituztenek jasotzen dituztenekin.
  • 4.1.3. LGSa xurgatzeko eta konpentsatzeko debekua: Premiaz argituko ditugu LGSa finkatzeko arauak, eta berariaz debekatuko dugu soldata-osagarrien edo -plusen bidez xurgatu edo konpentsatu ahal izatea.
  • 4.1.4. Enpresa Marjinen Behatokia eta berrikuspen-klausulak: Enpresa Marjinen Behatokiaren informazioa (sektorearen eta lurraldearen arabera egokitua) hitzarmenen negoziazio-mahaietara bidaltzea, eta erosahalmenari eusteko soldata-berrikuspeneko klausulak sartzeko derrigortasuna, Langileen Estatutua aldatuz, hitzarmen kolektiboan adostutako ordainsariak KPIaren arabera berrikustera behartuko duen aplikazio subsidiarioko aurreikuspen bat sartzeko. Marjinen bilakaerak soldata- eta baldintza-hobekuntzak ekarri behar dizkie plantillei.
  • 4.1.5. Sektoreko hitzarmenaren nagusitasuna eta ultraaktibitate mugagabea: Hitzarmenen ultraaktibitate mugagabea sendotuko dugu, ez-aplikatzea egiaztatutako egoera ekonomiko larrietara mugatuko dugu, eta sektoreko hitzarmenak enpresakoaren gainean duen lehentasuna lanaldiaren, ordutegiaren eta lan-denboraren banaketaren arloetara zabalduko dugu, enpresako hitzarmen kolektiboak baldintza onuragarriagoak ezartzen dituenean izan ezik.
  • 4.1.6. Irabazietan parte hartzea eta lehentasunez eskuratzeko eskubidea: Plantillek enpresaren irabazietan parte hartzeko mekanismoak, eta plantillen aldeko lehentasunez eskuratzeko eskubidea enpresa bideragarriak itxi edo saltzen direnean, kooperatibak edo lan-sozietateak eratzeko (ICOren edo ICFren laguntzarekin).
  • 4.1.7. Partekatu gabeko irabazien gaineko karga: Estatuko karga bat sortuko dugu 50 milioi eurotik gorako fakturazio-zifra duten enpresentzat, haien irabazia hazi arren plantillaren soldatak atzean geratzen direnean. Aurreko hiru ekitaldietako batezbestekoa gainditzen duen ustiapen-irabaziaren gainean aplikatuko da, plantillaren soldata-igoera erreferentziazkora iristen ez denean: urteko inflazioa edo, handiagoa bada, indarrean dagoen Enplegurako eta Negoziazio Kolektiborako Akordioan (AENC) adostutakoa. Tasa % 30ekoa izango da; soldatak erreferentziak adierazten duena igotzen dituen enpresak ez du ezer ordainduko.
  • 4.1.8. Diru-laguntzak, laguntzak edo kontratu publikoak jasotzen dituzten enpresei eskatuko diegu erreferentziazko sektoreko hitzarmena bete dezatela, eta ordainsari altuenaren eta baxuenaren arteko aldeak legeak finkatzen duen ratioa gaindi ez dezala.
  • 4.1.9. Kontratazio publikoan lehentasuna emango diegu aplikatzekoa den hitzarmen kolektiboa, benetako ordezkaritza sindikala eta plantillaren parte-hartze organoak dituzten enpresei.

Lan-denbora, lanaldiaren erregistro digitala eta lanaldi jarraitua

  • 4.1.10. Lanaldiaren erregistro digitala, elkarreragingarria eta urruneko sarbidea duena: Ordutegi-erregistro digital, fidagarri eta elkarreragingarri bat ezarriko dugu, benetako lanaldia eta haren etenaldiak jasoko dituena, Lan Ikuskaritzari denbora errealeko urruneko sarbidea bermatuz, aldez aurretik joan-etorririk egin beharrik gabe.
  • 4.1.11. Datuak babesteko bermeak lanaldiaren erregistroan: Debekatu egingo dugu datu biometrikoak eta geolokalizazio iraunkorra erabiltzea plantillaren ordutegia kontrolatzeko, AEPDren irizpideei jarraituz.
  • 4.1.12. Lanaldi jarraitua orokortzea eta lanaldi zatituari mugak jartzea: Lanaldi jarraitua lana antolatzeko ohiko modu bihurtuko dugu. Lanaldi zatituak negoziazio kolektiboaren bidez justifikatutako kasuetara mugatuko ditugu, etenaldiei mugak jarriko dizkiegu, eta etenaldiaren denboraren proportzioko soldata-konpentsazio nahitaezko eta xurgaezin bat ezarriko dugu.
  • 4.1.13. Rider Lege Unibertsala eta Plataformen Zuzentarauaren transposizioa: Besteren konturako lan-harremanaren presuntzioa plataforma digitaletako lan guztirako, eta azpikontratatutako floten eta autonomo faltsuen jazarpena, plataforma nagusiaren erantzukizun solidarioarekin. Horretarako, ezinbestekoa da Ikuskaritza indartzea.
  • 4.1.14. Kudeaketa algoritmikoaren erregulazioa eta auditoretza sindikala: Algoritmoek erabakitako edozein kaleratze edo zehapen gizaki batek berrikusteko eskubidea, legezko ordezkaritzak algoritmoaren parametroetarako eta eragin-ebaluazioetarako sarbidea izatea, eta enpresak ordaindutako auditoretza independenteak izateko eskubidea.
  • 4.1.15. Osasunaren gaineko eraginaren ebaluazioa eta datu sentikorren debekua: Kudeaketa algoritmikoa lan-arriskuko faktore gisa aitortuko dugu legez, aldez aurreko nahitaezko ebaluazioarekin, eta debekatu egingo ditugu datu emozionalen eta biometrikoen tratamendua eta bideozaintza iraunkorra telelanean.
  • 4.1.16. Adimen artifizialeko sistemak sartzea nahitaez negoziatu beharreko gai bihurtuko dugu, 2020ko digitalizazioari buruzko Europako esparru-akordioaren prozesuari jarraituz, hitzarmenetan algoritmoen batzorde paritarioak ezarrita.

Kaleratzea, kontratazioa eta langileen babesa

  • 4.1.17. Kaleratze konpontzailea eta disuasiozkoa: Bidegabeko kaleratzeagatiko kalte-ordaina erreformatuko dugu, langileari eragindako benetako kaltea konpon dezan eta justifikatu gabeko kaleratzeak disuaditu ditzan, Europako Gizarte Gutun berrikusiaren 24. artikuluaren ildotik eta Gizarte Eskubideen Europako Batzordeak Espainiako kalte-ordain tasatuaren sistemari buruz ondorioztatutakoaren ildotik.
  • 4.1.18. Aldez aurreko baimena eta kaleratze teknologikoagatiko konpentsazioa: Kaleratze kolektiboetarako aldez aurreko administrazio-baimena berreskuratuko dugu (edo laguntza publikoak itzultzea, irabaziak dituzten enpresetan), eta Gizarte Segurantzari kotizazio gehigarria egiteko konpromiso bat ezarriko dugu AA edo automatizazioa ezartzeagatik kaleratzen duten enpresentzat.
  • 4.1.19. Kontratazio publikotik kanpo utziko ditugu langileen segurtasunaren aurkako delituengatik kondenatutako enpresak, eta eragotziko dugu berehala ordaintzeagatiko zehapen-murrizketa aplikatzea lan-istripuak edo lanbide-gaixotasunak daudenean.
  • 4.1.20. Langile finko etenen babesa: Deia hurrenkeraren arabera eta garaiz egitea eta antzinatasun osoa zenbatzea bermatuko dugu, eta indarreko erregulazioa aldatuko dugu, hitzarmen kolektiboak dituen ahalmenak mugatzeko Langileen Estatutuak langile finko etenei aitortzen dizkien eskubideak garatzean.
  • 4.1.21. Soldata-eskala bikoitzen debekua: Enpresetako soldata-eskala bikoitzak kenduko ditugu, eta prestakuntza-kontratuetan benetako prestakuntza tutoretzapekoa bermatuko dugu.
  • 4.1.22. Probaldia, bermeekin: Langileen Estatutua aldatuko dugu, probaldiaren iraupena mugatzeko eta enpresak behartzeko probak benetan egitera eta langileari ematera probak gainditu ez dituela modu objektiboan erakusten duten ebidentziak.
  • 4.1.23. Enplegu-zentro berezien erregulazioa erreformatuko dugu, desgaitasuna duten pertsonen eskubideen eta haien gizarteratzearen Lege Orokorraren printzipioetara egokitzeko.

Langabezia-babesa eta laneratzea

  • 4.1.24. Kotizaziopeko prestazioa eta mugak handitzea: Kotizaziopeko langabezia-prestazioaren ehunekoa oinarri arautzailearen % 70etik % 80ra igoko dugu lehen sei hilabeteetan (eta % 70 gainerakoan), eta gehieneko mugak % 25 igoko ditugu.
  • 4.1.25. Estaldura zabaltzea eta Enplegu Bermatuko Plana: Langabeziagatiko estaldura eta autonomoen jarduera-uzteagatikoa zabalduko ditugu karrera etenetarako, eta Enplegu Bermatuko Plana hedatuko dugu, iraupen luzeko langabeei eta gazteei lehentasuna emanez.
  • 4.1.26. Politika ekonomikoaren helburu nagusitzat ezarriko dugu langabezia-tasak Europako batezbestekoarekin bat egitea eta lan egin nahi duten pertsonentzat nahikoa enplegu eskuragarri egotea. Lan-erreformak lanean ari diren pertsonen eta enplegu egonkorraren zifra altuenak ekarri baditu ere, Espainiak orain beste anomalia historiko bat desagerrarazteko erronkari egin behar dio aurre: Europako batezbestekoa baino askoz handiagoa den langabezia-tasa izatea. Legegintzaldiaren helburua izango da langabezia-tasa horrekin bat egitea, % 7an baitago, eta % 70etik gorako enplegu-tasa lortzea. Posible da, helburu horretara erabat bideratutako politika ekonomikoen eta enplegu-politiken estrategia integratu bat abian jartzen bada.
  • 4.1.27. Hil bakoitzaren 25a ezarriko dugu langabezia-prestazioak eta -subsidioak ordaintzeko data gisa, pentsioak ordaintzeko ohiko datarekin parekatuz.

Eskubide sindikalak, mikroenpresentzako ordezkari partekatua eta ikuskaritza

  • 4.1.28. Mikroenpresentzako ordezkari sindikal partekatua (≤ 6 langile): LOLS erreformatuko dugu, mikroenpresetako plantillek (6 langile edo gutxiagokoek) ordezkari sindikal partekatu bat hauta dezaten sektore eta lurralde bereko 50-100 negozioko talde bakoitzeko.
  • 4.1.29. Kanal digitaletarako sarbidea eta Europako enpresa-batzordeak: Sindikatuek enpresaren kanal digitalen bidez plantillarekin komunikatzeko eskubidea, eta Europako enpresa-batzordeei buruzko zuzentarauaren transposizio anbiziotsua.
  • 4.1.30. Lan Ikuskaritza indartzea eta Kataluniari eskualdatzea: 23/2015 Legea erreformatuko dugu ikuskapenetan teknologia berriak erabiltzeko, eta ikuskaritza-eginkizunak (Gizarte Segurantza barne) erabat eskualdatuko dizkiogu Kataluniako Generalitateari.

Arrisku psikosozialen prebentzioa, laneko osasuna eta mutuak

  • 4.1.31. Arrisku Psikosozialen Erregelamendua eta CoPsoQ-istas21: Arrisku psikosozialen erregelamendua gehienez sei hilabetean onartzea, arrisku horiek metodo baliozkotuen bidez (CoPsoQ-istas21) ebaluatzera behartuz eta lanaren antolaketan esku hartuz.
  • 4.1.32. Presentismoaren eta asistentzia-plusen debekua: Presentismoa arrisku psikosozial gisa sartuko dugu, eta debekatu egingo ditugu baja medikoak zigortzen dituzten asistentzia-plusak edo justifikatutako absentziak zigortzen dituzten algoritmoak.
  • 4.1.33. Osasun-arreta behar ez duen osasun-arazo arin batengatiko lan-absentzia erantzukizunpeko adierazpen baten bidez norberak justifikatzeko aukera ezarriko dugu, gehienez 3 egun jarraian eta urtean 6 egun guztira, ordaindutako baimen gisa.
  • 4.1.34. Bajen kontrol esklusiboa osasun publikoaren esku: Legez bermatuko dugu kontingentzia arruntengatiko altak, bajak eta berrespenak osasun publikoari bakarrik dagozkiola, mutuei eskumenak zabaltzea baztertuz.
  • 4.1.35. Azpikontratazioko erantzukizuna eta jazarpena (LANEren 190. Hitzarmena): Enpresa nagusiaren erantzukizuna azpikontratazio-kate osoaren segurtasunean, eta sexu-jazarpenaren eta jazarpen LGTBIfobikoaren aurkako protokoloak garatzea (LANEren 190. Hitzarmena).
  • 4.1.36. Bermatuko dugu lan-istripuagatiko eta lanbide-gaixotasunagatiko prestazioak nahikoak eta langilearen benetako soldatari egokituak izatea.
  • 4.1.37. Mutuen kontrol publikoa indartuko dugu, haien emaitzei buruzko gardentasunarekin, kontingentzia profesionaletako alten berrikuspen publikoarekin eta haien kontrol-organoetan benetako parte-hartze sindikalarekin.
  • 4.1.38. Langileen babesa handituko dugu klima-arriskuen aurrean, langileak bero-boladetatik eta beste inpaktu batzuetatik babesteko nahitaezko lan-estandarrak garatuz, besteak beste ordutegien egokitzapena, hidratazio-protokoloak, atsedena eta klimagatiko jarduera-uzteko mekanismoak autonomoentzat eta soldatapekoentzat muturreko alertetan.

Telelana, prestakuntza, praktikak eta etxeko lana

  • 4.1.39. Telelanaren erregulazio bermatzailea: Borondatezko telelan itzulgarrirako eskubidea lanpostu bateragarrietan, gastuak eta ekipoak enpresak bere gain hartuta eta benetako deskonexio digitalarekin.
  • 4.1.40. Praktiketan dauden pertsonen estatutua: Doako lana eragotziko dugu, nahitaezko prestakuntza-plan baten, benetako tutoretzaren, iraupen mugatuaren, gastuen konpentsazioaren eta lanpostuak ordezkatzeko debekuaren bidez.
  • 4.1.41. Lanbide Heziketa eta birkualifikazioa aldaketa teknologikoen aurrean: Prestakuntza lanaldiaren barruan, eta automatizazioari lotutako birkualifikazio profesionaleko planak.
  • 4.1.42. Etxeko lanaren erabateko parekatzea: Laneko arriskuen benetako prebentzioa, lan-ikuskaritza eta profesionalizazio-ibilbidea etxeko lanaren eta zaintzen sektorean.

Asteko 32 orduko gehieneko lanaldirantz, soldata murriztu gabe

  • 4.1.43. 37,5 orduko lanaldia berehala ezartzea 2026an, eta 35 ordukoa sektore publikoan, aparteko orduen bidezko konpentsazioa debekatuz eta lanaldi partzialeko kontratuetan orduko soldata proportzioan igotzea eskatuz.
  • 4.1.44. Lanaldia murriztuko dugu, benetako lan-denbora pixkanaka mugatuz asteko 32 ordura arte. Proposamen honen helburua da lan-denbora murriztea eta modu ekitatiboan banatzea, langabezia-, azpienplegu- eta gainesplotazio-egoerak saihestuz, bai eta gizarte-premiek eta premia kolektiboek markatutako denboraren erabilerarako eskubidea bermatzea ere, lana pertsonari egokitzeko printzipioa, oro har, errealitate bihur dadin.

Galderak eta erantzunak

Gutxieneko soldata igoko da Frente Amplio taldearekin?

Bai. Frente Amplio taldeak proposatzen du Lanbide arteko Gutxieneko Soldataren (LGS) igoera progresibo bat legez bermatzea, ekonomiako batez besteko soldata garbiaren % 60ko zoru iraunkor batekin. Gainera, berariaz debekatuko luke LGSa osagarrien edo plusen bidez xurgatzea edo konpentsatzea.

Kontratetan eta azpikontratetan lan egiten duten pertsonek enpresa nagusian antzeko zereginak egiten dituztenek adina kobratuko lukete.

Nola lortuko du Frente Amplio taldeak soldatak prezioekin eta irabaziekin batera igotzea?

Hitzarmenetan KPIari lotutako soldata-berrikuspeneko nahitaezko klausulekin, eta % 30eko karga batekin, irabazia hazi arren plantillaren soldatak atzean uzten dituzten enpresa handientzat.

Frente Amplio taldeak proposatzen duen karga 50 milioi euro baino gehiago fakturatzen duten enpresei aplikatuko litzaieke, aurreko hiru ekitaldietako batezbestekoa gainditzen duen ustiapen-irabaziaren gainean, soldata-igoera urteko inflaziora iristen ez denean edo, handiagoa bada, Enplegurako eta Negoziazio Kolektiborako Akordioan (AENC) adostutakora iristen ez denean. Soldatak erreferentzia horrek adierazten duena igotzen dituen enpresak ez luke ezer ordainduko.

Lanaldia murriztuko da?

Bai. Frente Amplio taldeak proposatzen du 37,5 orduko lanaldia berehala ezartzea 2026an, eta 35 ordukoa sektore publikoan, eta ondoren benetako lan-denbora pixkanaka murriztea asteko 32 ordura arte, soldata jaitsi gabe.

Murrizketa ezingo litzateke aparteko orduekin konpentsatu, eta lanaldi partzialeko kontratuen orduko soldata proportzioan igoko litzateke. Lanaldi jarraitua izango litzateke lana antolatzeko ohiko modua, eta ordutegi-erregistro digital batek denbora errealeko sarbidea emango lioke Lan Ikuskaritzari.

Kaleratzea garestiagoa izango da?

Frente Amplio taldeak proposatzen du bidegabeko kaleratzeagatiko kalte-ordaina erreformatzea, langileari eragindako benetako kaltea konpon dezan eta justifikatu gabeko kaleratzeak disuaditu ditzan, Europako Gizarte Gutun berrikusiaren 24. artikuluaren ildotik.

Halaber, kaleratze kolektiboetarako aldez aurreko administrazio-baimena berreskuratuko luke, eta Gizarte Segurantzari kotizazio gehigarri bat egitea eskatuko lieke adimen artifiziala edo automatizazioa ezartzeagatik kaleratzen duten enpresei.

Zer aldatuko da langabezia-prestazioan?

Frente Amplio taldeak proposatzen du kotizaziopeko prestazioa oinarri arautzailearen % 70etik % 80ra igotzea lehen sei hilabeteetan, eta gehieneko mugak % 25 igotzea. Prestazioak eta subsidioak hil bakoitzaren 25ean kobratuko lirateke, pentsioak bezala.

Frente Amplio taldeak legegintzaldiko helburutzat jotzen du Europako batez besteko langabezia-tasarekin bat egitea, % 7koa baita, eta % 70etik gorako enplegu-tasa lortzea, iraupen luzeko langabeei eta gazteei lehentasuna emango dien Enplegu Bermatuko Plan batekin.

Zer aldatuko da baja medikoetan?

Kontingentzia arruntengatiko altak eta bajak osasun publikoari bakarrik legozkioke, mutuen eskumenak zabaldu gabe. Hala proposatzen du Frente Amplio taldeak, eta, gainera, mutuen kontrol publikoa indartuko luke.

Osasun-arreta behar ez duen osasun-arazo arin batengatiko absentzia erantzukizunpeko adierazpen batekin justifikatu ahal izango litzateke, ordaindutako baimen gisa, 3 egun jarraian arte eta urtean 6 egun arte. Baja medikoak zigortzen dituzten asistentzia-plusak debekatuta geratuko lirateke.

Beste neurri batzuk