Zaintzeko eta zaintza jasotzeko eskubidea

Frente Amplio taldeak mendekotasunerako inbertsioa BPGaren % 0,8tik % 1,7ra igoko du 2030ean, eta etxez etxeko laguntza bikoiztuko du.

Argitaratua
Eguneratua

Datu nagusiak

  • BPGaren % 0,8tik % 1,7ra igoko litzateke mendekotasunerako inbertsio publikoa 2030ean.
  • Etxez etxeko laguntzaren ordu eta gutxieneko intentsitatearen bikoitza, asteburuak barne mendekotasun handiko kasuetan.
  • Urtean 1 hilabete, gutxienez, «atseden hartzeko eskubidea» familia zaintzaileentzat.
  • 20 asteko jaiotza-baimena guraso bakoitzarentzat, besterenezina; bikoitza guraso bakarreko familietan.
  • 10 egun balioduneko ordaindutako baimena senide baten heriotzagatik, egungo bi egunen ordez.

Frente Amplio taldean proposatzen dugu mendekotasunerako inbertsio publikoa BPGaren % 0,8tik % 1,7ra igotzea 2030ean eta etxez etxeko laguntza bikoiztea, pertsonak beren etxean zainduak izan daitezen eta zaintzen dituztenek atseden hartzeko eskubidea izan dezaten.

Jaiotzagatiko baimena 20 astera zabalduko dugu guraso bakoitzarentzat, adingabeak zaintzeko guraso-baimena ordainduko dugu eta 0 eta 3 urte bitarteko doako plaza publikoak bermatuko dizkiogu eskatzen dituen familia orori.

Programak dioena

Autonomia sustatzeko eta mendekotasunari arreta emateko sistema eta zaintza-eredua

  • 2.2.1. Mendekotasunaren Arretarako Sistemaren aurrekontu-hedapena, inbertsio publikoa BPGaren % 0,8tik % 1,7ra igotzeko 2030ean, epe eta aurrekontu-helburu zehatzak dituen plan batekin.
  • 2.2.2. Aurrera egingo dugu Autonomia Sustatzeko eta Mendekotasunari Arreta emateko Legea aldatzen duen 4/2026 Legea erabat ezartzeko bidean, eskubideetan, autonomia pertsonalean eta pertsona bakoitzaren borondatean eta lehentasunetan oinarritutako iraupen luzeko laguntzen eta zaintzen eredu publiko baterako trantsizioa bultzatuz. Nabarmentzekoak dira:
    • Zerbitzu berriak zabaltzea, hala nola laguntzaile pertsonala edo etxebizitzetako zaintza, egoitzen alternatiba izan daitezen.
    • Autonomia-erkidegoekin Estatu osorako gutxieneko kalitate-estandarrak adostea.
    • Zerbitzuetan intentsitate berriak eta handiagoak adostea eta prestazio ekonomikoak handitzea.
    • Zerbitzuen arteko osagarritasuna sustatzea, pertsonak azkenera arte beren etxean bizi ahal izango direla bermatzeko, behar dituzten zaintzekin.
    • Zaintzaile ez-profesionalek eta zaintzaile nagusiek eskura izan behar dituzten laguntzak ezartzea, Legeak aitortzen dizkien eskubide berriak bete daitezen, barnean dela ematen dituzten zaintzak beren familia-bizitzarekin eta bizitza pertsonalarekin, edo eriondo medikoekin, bateratzeko eskubidea.
  • 2.2.3. Funtsen igoera helburu partekatu, garden eta monitorizagarriei lotuko diegu: estaldura zabaltzea, itxaron-zerrendak murriztea, zaintzen eta laguntzen kalitatea eta intentsitatea hobetzea, koordainketak kentzea eta profesionalen soldata-baldintzak eta enpleguaren kalitatea hobetzea.
  • 2.2.4. Etxez etxeko arreta-zerbitzuak eta familiaren atsedena bikoiztea: Etxez etxeko laguntzaren orduak eta gutxieneko intentsitatea bikoiztuko ditugu (asteburuak barne mendekotasun handiko kasuetan), eta legez aitortuko dugu «atseden hartzeko eskubidea» (gutxienez urtean 1 hilabete, eguneko zentroekin edo aldi baterako egonaldiekin, Estatuak eta autonomia-erkidegoek % 50ean finantzatuta).
  • 2.2.5. Profesionalak duintzea eta zaintzaile ez-profesionalei laguntzea: Plantillak indartuko ditugu, soldatak igoko ditugu eta prestakuntza, egonkortasuna eta arreta-denborak hobetuko ditugu; horrez gain, gizarte-babes handiagoa eta atsedenerako laguntza emango diegu zaintzaile ez-profesionalei.
  • 2.2.6. Zaintzaile nagusien gizarte-babesa indartuko dugu, prestazioak edo subsidioak modu egokituan edo automatikoan eskuratzeko aukerarekin mendekotasun-egoeran dagoen pertsona hiltzen denean.
  • 2.2.7. Familiek zuzenean kontratatutako etxeko eta zaintzako langileak Espainiako iraupen luzeko zaintza-sisteman sartzea egokia den aztertzea; horretarako, soldata eta kotizazioak estaliko dituzten prestazioak ezarriko dira, bai eta profesionalen prestakuntza bermatuko duen mekanismo bat ere.

Lege-esparrua, zaintza-esparrua eta errenta-sistema (BGDS)

  • 2.2.8. Zaintzari eta familiei buruzko lege berriak: Familien Legea (familia-aniztasuna aitortuz), Zaintzaren eta Bizitzaren Jasangarritasunaren Legea eta Zaintzaren aldeko Estatu Ituna onartuko ditugu. Familien Legean txertatuko dugu erreferentziazko pertsonak libreki izendatzeko printzipioa, lotura afektiboen, familia-loturen eta bizikidetza-loturen aniztasuna aitortzeko, bikotearen eta familiaren eredu tradizionaletatik harago. Izendatutako pertsonak, ahaidetasunik edo bizikidetzarik behar izan gabe, erreferente izango dira gaixotasunagatiko, ospitaleratzeagatiko, heriotzagatiko eta zaintzagatiko ordaindutako baimenen ondorioetarako, bai eta adingabeei laguntzeko eta haiek hazteko ere. Zaintza horiek beren gain hartzen dituztenen ordaindutako baimenak eta lan-babesa zabalduko ditugu. Aitortza borondatezkoa izango da, eta ez du zaintzeko betebehar automatikorik ezarriko, ezta erantzukizun publikoa ordezkatuko ere: Estatuak eta autonomia-erkidegoek zaintza duin, unibertsal eta kalitatezkorako sarbidea bermatzen jarraituko dute.
  • 2.2.9. Diru-sarreren bermea eta pobrezia larria desagerraraztea: Pixkanaka handituko dugu Bizitzeko Gutxieneko Diru-sarreraren (BGDS) errenta bermatua, etxe bakar bat ere batez besteko errentaren % 40tik behera bizi ez dadin ziurtatzeko, gutxieneko pentsioak eta kotizazio gabekoak pobrezia-atalasearekin parekatuz.

Adingabeak eta senideak zaintzeko, jaiotzagatiko eta adopzioagatiko eta heriotzagatiko baimenak zabaltzea

  • 2.2.10. Seme-alabak zaintzeko guraso-baimena zabaltzea eta ordaintzea: Adingabeak zaintzeko guraso-baimenaren ordainsaria ezarriko dugu; pixkanaka ordaindutako 10 astera iritsiko da, eta 12 urtera arte, Gizarte Segurantzak oinarri arautzailearen % 100eko ordainsaria bermatuz, diru-sarrerarik ezak eragindako arrakala saihesteko. Atzeraeraginez egingo da, baimena sortzen duen zuzentaraua onartu zenetik: gurasoen eta zaintzaileen familia-bizitza eta lanbide-bizitza bateratzeari buruzko (EB) 2019/1158 Zuzentaraua.
  • 2.2.11. Jaiotzagatiko eta adopzioagatiko baimena zabaltzea: Jaiotzagatiko baimena 20 astera zabalduko dugu guraso bakoitzarentzat, besterenezina izanik, eta malgutasuna eskainiko dugu 16. astetik aurrera lanaldi partzialean hartzeko. Bikoiztu egingo da guraso bakarreko familientzat.
  • 2.2.12. Malgutasuna eta erantzunkidetasuna guraso bakarreko familietan: Guraso bakarreko familiei baimena ematea beren amatasun-baimeneko asteak inguru hurbileko pertsonei eskualdatzeko, erditu ondoren laguntza jaso dezaten, erantzunkidetasuna sustatuz eta haien berezitasunei erantzunez.
  • 2.2.13. Senideak zaintzeko baimenak zabaltzea: Oro har zabalduko ditugu senideak eta inguruko mendekotasun-egoeran dauden pertsonak zaintzeko ordaindutako baimenak.
  • 2.2.14. Ezkontidearen heriotzagatiko ordaindutako baimena zabalduko dugu, bai eta izatezko bikotekidearen edo odolkidetasuneko bigarren mailarainoko senideen heriotzagatikoa ere, egungo bi egunetik hamar egun baliodunera; egun horiek jarraian hartu ahal izango dira, edo heriotzaren ondorengo lau asteetan banatuta.
  • 2.2.15. Gainera, hamabost egun arteko ordaindutako baimen berri bat sortuko dugu zainketa aringarrietan dagoen senide bati laguntzeko eta egun bateko baimen bat hiltzeko laguntza-prestazioa jasotzen duenari laguntzeko, dolua eta bizitzaren amaierako zaintza ere babestuta egon behar baitira lanean.

Haur Hezkuntza (0-3 urte), bekak eta Plan Corresponsables

  • 2.2.16. 0 eta 3 urte bitarteko hezkuntza unibertsalizatzea: Haur Hezkuntzako lehen zikloa erabat txertatuko dugu hezkuntza-sisteman, doako plaza publikoak ugarituko ditugu, eskatzen dituen familia ororentzat bermatuta, eta doako jantokia ezarriko dugu Haur eta Lehen Hezkuntzako sare publikoan.
  • 2.2.17. 0-3 etapako zerbitzuaren kalitatea hobetuko dugu, bikote hezitzailea sustatuz, egungo ratioak murriztuz eta bertako profesionalentzako baldintza hobeen alde eginez. Horretarako, beharrezko aldaketak egingo ditugu otsailaren 12ko 132/2010 Errege Dekretuan, Haur Hezkuntzako etaparen lehen zikloan ikasle-irakasle kopuruen arteko erlazio hauek ezartzeko:
    • 4 haur 0 eta 1 urte bitartean
    • 6 haur 1 eta 2 urte bitartean
    • 8 haur 2 eta 3 urte bitartean
  • 2.2.18. Kontziliazio-zerbitzuetarako doako sarbide unibertsala bermatuko diegu seme-alaba adingabeak dituzten familia guztiei. Horretarako, % 20 handituko dugu Plan Corresponsables delakoaren finantzaketa, bai eta eskolaz kanpoko jarduerena, udalekuena eta gainerako kontziliazio-zerbitzuena ere, eta murrizketak lehengoratuko ditugu, zaintzari laguntzeko benetako sistema publiko bihurtzeko.

Galderak eta erantzunak

Zenbat inbertituko du Frente Amplio taldeak mendekotasunean?

Frente Amplio taldeak proposatzen du Mendekotasunaren Arretarako Sistemako inbertsio publikoa BPGaren % 0,8tik % 1,7ra igotzea 2030ean, epe eta aurrekontu-helburu zehatzak dituen plan batekin.

Funtsen igoera helburu neurgarriei lotuta egongo litzateke: estaldura handiagoa, itxaron-zerrenda laburragoak, kalitate eta intentsitate handiagoko zaintza, koordainketen amaiera eta soldata eta enplegu hobeak profesionalentzat.

Mendekotasuna duten pertsonek beren etxean bizitzen jarraitu ahal izango dute?

Hori da Frente Amplio taldearen helburua; horretarako, etxez etxeko laguntzaren orduak eta gutxieneko intentsitatea bikoiztea proposatzen du, asteburuak barne mendekotasun handiko kasuetan.

Laguntzaile pertsonala edo etxebizitzetako zaintza bezalako zerbitzuak ere zabalduko lirateke, egoitzen alternatiba gisa, pertsonak azkenera arte beren etxean bizi ahal izan daitezen, behar duten zaintzarekin.

Zer laguntza izango du mendekotasuna duen senide bat zaintzen duenak?

Frente Amplio taldeak proposatzen du legez aitortzea «atseden hartzeko eskubidea», urtean gutxienez hilabetekoa, eguneko zentroekin edo aldi baterako egonaldiekin, Estatuak eta autonomia-erkidegoek % 50ean finantzatuta.

Zaintzaile ez-profesionalek gizarte-babes handiagoa izango lukete, eta zaintzaile nagusiek prestazioak edo subsidioak modu egokituan edo automatikoan eskuratu ahal izango lituzkete mendekotasuna duen pertsona hiltzen denean.

Zenbat iraungo dute jaiotzagatiko eta seme-alabak zaintzeko baimenek?

Jaiotzagatiko baimena 20 astekoa izango litzateke guraso bakoitzarentzat, besterenezina, eta 16. astetik aurrera lanaldi partzialean hartzeko aukerarekin. Frente Amplio taldeak guraso bakarreko familietan bikoiztea proposatzen du; familia horiek, gainera, asteak beren inguruko pertsonei eskualdatu ahal izango lizkiekete, erditu ondoren laguntza jasotzeko.

Adingabeak zaintzeko guraso-baimena oinarri arautzailearen % 100ean ordainduko luke Gizarte Segurantzak, eta pixkanaka ordaindutako 10 astera iritsiko litzateke, 12 urte arteko seme-alabentzat.

Baimen gehiago egongo da senide baten heriotzagatik edo gaixotasun larriagatik?

Bai. Frente Amplio taldeak proposatzen du ezkontidearen, izatezko bikotekidearen edo bigarren mailarainoko senideen heriotzagatiko ordaindutako baimena egungo bi egunetik hamar egun baliodunera zabaltzea; egun horiek jarraian hartu ahal izango lirateke, edo hurrengo lau asteetan banatuta.

Hamabost egun arteko ordaindutako baimen berri bat ere egongo litzateke zainketa aringarrietan dagoen senide bati laguntzeko, eta egun bateko beste bat hiltzeko laguntza-prestazioa jasotzen duenari laguntzeko. Familien Legearekin, baimen horiek libreki aukeratutako erreferentziazko pertsonentzat ere erabili ahal izango lirateke, ahaidetasunik edo bizikidetzarik gabe.

Doakoa izango da 0 eta 3 urte bitarteko haur-eskola?

Frente Amplio taldeak 0 eta 3 urte bitarteko doako plaza publikoak ugaritzea proposatzen du, eskatzen dituen familia ororentzat bermatuta, eta etapa hori hezkuntza-sisteman erabat txertatzea.

Ratioak jaitsi egingo lirateke: irakasle bakoitzeko 4 haur 0 eta 1 urte bitartean, 6 haur 1 eta 2 urte bitartean eta 8 haur 2 eta 3 urte bitartean. Gainera, Plan Corresponsables delakoaren, eskolaz kanpoko jardueren, udalekuen eta gainerako kontziliazio-zerbitzuen finantzaketa % 20 handituko litzateke.

Beste neurri batzuk