Dereito a coidar e a recibir coidados
A Fronte Ampla subirá o investimento en dependencia do 0,8 % ao 1,7 % do PIB en 2030 e duplicará a axuda no fogar.
- Publicado
- Actualizado
Os datos clave
- Do 0,8 % ao 1,7 % do PIB subiría o investimento público en dependencia en 2030.
- O dobre de horas e intensidade mínima de axuda no fogar, con fins de semana en grande dependencia.
- 1 mes ao ano, como mínimo, de «dereito ao respiro» para as familias coidadoras.
- 20 semanas de permiso por nacemento para cada proxenitor, intransferible; o dobre en familias monoparentais.
- 10 días hábiles de permiso retribuído por falecemento dun familiar, fronte aos dous días actuais.
Desde a Fronte Ampla propoñemos subir o investimento público en dependencia do 0,8 % ao 1,7 % do PIB en 2030 e duplicar a axuda no fogar, para que as persoas poidan ser coidadas na súa casa e quen as coida teña dereito a descansar.
Ampliaremos o permiso por nacemento ata as 20 semanas para cada proxenitor, pagaremos o permiso parental por coidado de menores e garantiremos prazas públicas gratuítas de 0 a 3 anos para toda familia que as solicite.
O que di o programa
Sistema de promoción da autonomía e atención á dependencia e modelo de coidados
- 2.2.1. Despregamento orzamentario do Sistema de Atención á Dependencia para elevar o investimento público do 0,8 % ao 1,7 % do PIB en 2030, cun plan con tempos e obxectivos orzamentarios concretos.
- 2.2.2. Avanzaremos na plena implementación da Lei 4/2026 de modificación da Lei de promoción da autonomía e atención á dependencia, impulsando a transición cara a un modelo público de apoios e coidados de longa duración baseado nos dereitos, na autonomía persoal e na vontade e preferencias de cada persoa. Destacando:
- O despregamento dos novos servizos como o asistente persoal ou os coidados en vivendas para que sexan alternativa ás residencias.
- O acordo, coas CCAA, de estándares mínimos de calidade para todo o Estado.
- O acordo de novas e maiores intensidades nos servizos e o incremento das prestacións económicas.
- Promoción da complementariedade entre servizos para garantir que as persoas poidan vivir nas súas casas ata o final cos coidados que precisen.
- O establecemento dos apoios que han de ter á súa disposición as persoas coidadoras non profesionais e coidadoras principais, para ver cumpridos os novos dereitos que se lles recoñecen por lei, incluído o de conciliación dos coidados que prestan coa súa vida familiar e persoal, ou con convalecenzas médicas.
- 2.2.3. Vincularemos o incremento de fondos a obxectivos compartidos, transparentes e monitorizables en ampliación da cobertura, redución de listas de espera, mellora da calidade e intensidade dos coidados e apoios, eliminación dos copagamentos e mellora nas condicións salariais e de calidade no emprego das profesionais.
- 2.2.4. Duplicación de servizos de atención no fogar e descanso familiar: Duplicaremos as horas e intensidade mínima de axuda no fogar (incluíndo fins de semana en grande dependencia) e recoñeceremos por lei o «dereito ao respiro» (mínimo 1 mes ao ano con centros de día ou estadías temporais financiado ao 50 % entre Estado e comunidades autónomas).
- 2.2.5. Dignificación dos profesionais e apoio a coidadoras non profesionais: Reforzaremos os cadros de persoal, subiremos os salarios e melloraremos a formación, a estabilidade e os tempos asistenciais, ademais de dar maior protección social e apoio ao descanso de coidadoras non profesionais.
- 2.2.6. Reforzaremos a protección social ás coidadoras principais, con acceso adaptado ou automático a prestacións ou subsidios cando se produce o falecemento da persoa en situación de dependencia.
- 2.2.7. Análise da pertinencia da introdución no sistema de coidados de longa duración español das traballadoras do fogar e coidados directamente contratadas polas familias, mediante o establecemento de prestacións que cubran tanto o salario como as cotizacións, e un mecanismo que garanta a formación das profesionais.
Marco lexislativo, marco de coidados e sistema de rendas (IMV)
- 2.2.8. Novas leis de coidados e familias: Aprobaremos a Lei de familias (recoñecendo a diversidade familiar), a Lei de coidados e de sustentabilidade da vida, e o Pacto de Estado polos Coidados. Incorporaremos á Lei de familias o principio de libre designación de persoas de referencia, para recoñecer a diversidade de vínculos afectivos, familiares e de convivencia máis alá dos modelos tradicionais de parella e familia. As persoas designadas, sen necesidade de parentesco nin convivencia, serán referentes para os efectos de permisos retribuídos por enfermidade, hospitalización, falecemento e coidados, así como para o acompañamento e a crianza de menores. Ampliaremos os permisos retribuídos e a protección laboral de quen asuma estes coidados. O recoñecemento será voluntario e non impoñerá obrigas automáticas de coidado nin substituirá a responsabilidade pública: o Estado e as comunidades autónomas seguirán garantindo o acceso a coidados dignos, universais e de calidade.
- 2.2.9. Garantía de ingresos e erradicación da pobreza severa: Incrementaremos gradualmente a renda garantida do Ingreso Mínimo Vital (IMV) para asegurar que ningún fogar viva por debaixo do 40 % da renda media, equiparando pensións mínimas e non contributivas ao limiar da pobreza.
Ampliación de permisos por coidado de menores, de familiares, por nacemento e adopción e por falecemento
- 2.2.10. Ampliación e retribución do permiso parental por coidado de fillos: Estableceremos a retribución do permiso parental para o coidado de menores que chegará progresivamente ás 10 semanas retribuídas e ata os 12 anos, garantindo a retribución ao 100 % da base reguladora pola Seguridade Social para evitar a fenda por falta de ingresos. Farase con carácter retroactivo, desde a aprobación da directiva que crea o permiso: Directiva (UE) 2019/1158 relativa á conciliación da vida familiar e a vida profesional dos proxenitores e os coidadores.
- 2.2.11. Ampliación do permiso por nacemento e adopción: Ampliaremos o permiso por nacemento ata as 20 semanas para cada proxenitor con carácter intransferible, ofrecendo flexibilidade para o seu goce a tempo parcial a partir da semana 16. Duplicarase para familias monoparentais.
- 2.2.12. Flexibilidade e corresponsabilidade en familias monoparentais: Autorización ás familias monoparentais para transferir semanas do seu permiso de maternidade a persoas do seu contorno directo para recibir apoio tras o parto, promovendo a corresponsabilidade e atendendo ás súas particularidades.
- 2.2.13. Ampliación de permisos por coidado de familiares: Ampliaremos de forma xeneralizada os permisos retribuídos para o coidado de familiares e persoas en situación de dependencia do contorno.
- 2.2.14. Ampliaremos o permiso retribuído por falecemento do cónxuxe, parella de feito ou familiares ata segundo grao de consanguinidade dos dous días actuais a dez días hábiles, que poderán gozarse de forma continua ou repartidos nas catro semanas seguintes ao falecemento.
- 2.2.15. Crearemos ademais un novo permiso retribuído de ata quince días para acompañar un familiar en coidados paliativos e un permiso dun día para acompañar quen reciba a prestación de axuda para morrer, porque o loito e os coidados ao final da vida tamén deben estar protexidos no traballo.
Educación Infantil (0-3 anos), bolsas e Plan Corresponsables
- 2.2.16. Universalización da educación de 0 a 3 anos: Integraremos plenamente o primeiro ciclo de educación infantil no sistema educativo, ampliaremos prazas públicas gratuítas garantidas para toda familia solicitante e comedor gratuíto na rede pública de Infantil e Primaria.
- 2.2.17. Melloraremos a calidade do servizo da etapa 0-3, promovendo a parella educativa, reducindo as ratios actuais e apostando por mellores condicións para os seus profesionais. Para iso realizaremos as modificacións necesarias no Real decreto 132/2010, do 12 de febreiro, para establecer as seguintes relacións numéricas alumnado-profesor no primeiro ciclo da etapa de Educación Infantil:
- 4 nenos e nenas entre 0 e 1 ano
- 6 nenos e nenas entre 1 e 2 anos
- 8 nenos e nenas entre 2 e 3 anos
- 2.2.18. Garantiremos o acceso gratuíto e universal a servizos de conciliación para todas as familias con fillos e fillas menores de idade. Para iso aumentaremos un 20 % o financiamento do Plan Corresponsables, extraescolares, campamentos e demais servizos de conciliación, e reverteremos os recortes para convertelo nun auténtico sistema público de apoio aos coidados.
Preguntas e respostas
Canto investirá a Fronte Ampla en dependencia?
A Fronte Ampla propón subir o investimento público no Sistema de Atención á Dependencia do 0,8 % ao 1,7 % do PIB en 2030, cun plan con tempos e obxectivos orzamentarios concretos.
O aumento de fondos iría ligado a obxectivos medibles: máis cobertura, menos listas de espera, coidados de máis calidade e intensidade, fin dos copagamentos e mellores salarios e emprego para as profesionais.
Poderán as persoas dependentes seguir vivindo na súa casa?
Ese é o obxectivo da Fronte Ampla, que propón duplicar as horas e a intensidade mínima da axuda no fogar, con fins de semana incluídos nos casos de grande dependencia.
Tamén se despregarían servizos como o asistente persoal ou os coidados en vivendas como alternativa ás residencias, para que as persoas poidan vivir na súa casa ata o final cos coidados que necesiten.
Que apoio terá quen coida dun familiar dependente?
A Fronte Ampla propón recoñecer por lei un «dereito ao respiro» dun mes ao ano como mínimo, con centros de día ou estadías temporais, financiado ao 50 % entre o Estado e as comunidades autónomas.
As coidadoras non profesionais terían máis protección social, e as coidadoras principais poderían acceder de forma adaptada ou automática a prestacións ou subsidios cando faleza a persoa dependente.
Canto durarán os permisos por nacemento e por coidado de fillos?
O permiso por nacemento sería de 20 semanas para cada proxenitor, intransferible e con posibilidade de gozalo a tempo parcial desde a semana 16. A Fronte Ampla propón duplicalo nas familias monoparentais, que ademais poderían transferir semanas a persoas do seu contorno para recibir apoio tras o parto.
O permiso parental para o coidado de menores pagaríao ao 100 % da base reguladora a Seguridade Social e chegaría de forma progresiva a 10 semanas retribuídas, para fillos de ata 12 anos.
Haberá máis permisos pola morte ou a enfermidade grave dun familiar?
Si. A Fronte Ampla propón ampliar o permiso retribuído por falecemento do cónxuxe, a parella de feito ou familiares ata segundo grao dos dous días actuais a dez días hábiles, que poderían tomarse seguidos ou repartidos nas catro semanas seguintes.
Habería tamén un novo permiso retribuído de ata quince días para acompañar un familiar en coidados paliativos e outro dun día para acompañar quen reciba a prestación de axuda para morrer. Coa Lei de familias, estes permisos poderían usarse tamén para persoas de referencia elixidas libremente, sen parentesco nin convivencia.
Será gratuíta a escola infantil de 0 a 3 anos?
A Fronte Ampla propón ampliar as prazas públicas gratuítas de 0 a 3 anos, garantidas para toda familia que as solicite, e integrar plenamente esta etapa no sistema educativo.
As ratios baixarían a 4 nenos e nenas por profesor entre 0 e 1 ano, 6 entre 1 e 2 anos e 8 entre 2 e 3 anos. Ademais, o financiamento do Plan Corresponsables, as extraescolares, os campamentos e os demais servizos de conciliación aumentaría un 20 %.