A auga como ben público

A Fronte Ampla recoñecerá por lei o dereito humano á auga e fará que todo o ciclo da auga sexa de xestión pública directa.

Publicado
Actualizado

Os datos clave

  • 100 % do ciclo da auga sería de xestión pública directa.
  • Un mínimo vital de auga gratuíto chegaría ás persoas e fogares en situación de vulnerabilidade.
  • Máis dun millón de extraccións ilegais de auga subterránea estímanse en España; o programa expón un plan para pechalas.
  • 500 metros: non habería novas construcións nesa primeira franxa do litoral nin en terreos con risco de inundación.
  • 6 millóns de hectáreas, unha cuarta parte da superficie agraria, cultivaríanse con prácticas rexenerativas en 2030.

Desde a Fronte Ampla propoñemos recoñecer por lei o dereito humano á auga e que todo o ciclo da auga sexa de xestión pública directa. Prohibiremos os cortes de subministración por motivos económicos e garantiremos un mínimo vital gratuíto aos fogares vulnerables.

Para coidar a auga, gravaremos o consumo excesivo, pecharemos os pozos ilegais e estableceremos unha moratoria a novos encoros, transvasamentos e megabalsas que agraven a sobreexplotación.

O que di o programa

  • 5.6.1. Dereito humano á auga: Recoñeceremos expresamente ao máis alto nivel lexislativo o dereito humano á auga e ao saneamento, co alcance e contido definido por Nacións Unidas. Garantiremos un mínimo vital de auga gratuíto para as persoas e fogares en situación de vulnerabilidade e a prohibición legal de cortes de subministración por motivos económicos. Estenderemos o acceso a fontes de auga potable e aseos públicos.
  • 5.6.2. Auga como ben público: Ciclo da auga 100 % de xestión pública directa, prohibición legal de cortes de subministración por motivos económicos e plans de aforro/eficiencia.
  • 5.6.3. Gravaremos o exceso de consumo de auga aplicando o principio de «quen contamina paga» ás grandes corporacións agroalimentarias e aos usos suntuarios (piscinas, campos de golf, etc.), implementando unha tarifación que penalice o exceso de consumo mediante a creación dun canon hídrico progresivo para o regadío industrial en zonas con acuíferos sobreexplotados e/ou contaminados e destinando os ditos recursos á transformación agropecuaria sostible e soberana, e á adaptación e protección fronte ao cambio climático.
  • 5.6.4. Crearemos un canon específico sobre a auga consumida por grandes centros de datos e prohibiremos a súa refrixeración mediante auga nas concas afectadas pola seca.
  • 5.6.5. Eficiencia e reutilización de augas grises dispondo por lei a instalación de sistemas de recuperación de augas grises en hoteis e grandes infraestruturas, ata conseguir aforros do 35 % e a reutilización destas augas rexeneradas para usos non potables (rega de parques, baldeo).
  • 5.6.6. Recuperaremos os acuíferos e clausuraremos pozos ilegais executando un plan para o peche das extraccións ilegais de auga subterránea (estimadas en máis dun millón en España), e recuperarémolos como reservas estratéxicas utilizando a dixitalización e a intelixencia artificial para vixiar a legalidade e as verteduras de nitratos.
  • 5.6.7. Moratoria á expansión de infraestruturas de alto impacto, tales como as grandes infraestruturas hidráulicas, como novos proxectos de encoros, transvasamentos ou megabalsas que agraven a sobreexplotación dos recursos hídricos.
  • 5.6.8. Regulación e, se é o caso, prohibición do uso de auga polos centros de datos en zonas con estrés hídrico e risco de incendios en época estival.
  • 5.6.9. Restauración fluvial e de caudais ecolóxicos garantindo o mantemento de caudais ecolóxicos científicos que aseguren a saúde dos ríos e humidais, incluíndo a eliminación de barreiras transversais obsoletas e a recuperación de meandros para que as chairas de inundación actúen como amortecedores naturais.
  • 5.6.10. Adaptación e protección fronte ao cambio climático prohibindo novas construcións en terreos con risco de inundación e nos primeiros 500 metros do litoral e un plan de retirada progresiva de infraestruturas críticas situadas en zonas de fluxo preferente. Así mesmo, os concellos deben implementar Sistemas de Drenaxe Sostible (SuDS), pavimentos permeables e cubertas vexetais para aumentar a infiltración da auga de choiva e reducir o risco de riadas urbanas.
  • 5.6.11. Agricultura rexenerativa: Impulsaremos unha misión nacional para que 6 millóns de hectáreas, unha cuarta parte da superficie agraria, se cultiven con prácticas rexenerativas en 2030. Contará con técnicos comarcais, fincas demostrativas, un seguro que cubra os riscos da transición e compra pública. Así o custo do cambio non recaerá só en agricultores e gandeiros. Crearemos ademais un selo público «Eco+» que lle garanta a quen compra que o rexenerativo o é de verdade.
  • 5.6.12. Aforro fronte ao cambio climático: Garantiremos a prioridade de usos establecida na Lei de Augas, caudais ecolóxicos e abastecemento fronte aos agrícolas e industriais. Deteremos o crecemento das demandas de regadío e as promocións urbanísticas e turísticas máis despilfarradoras. Estableceremos un Plan Nacional de Aforro de Recursos Hídricos ante os escenarios climáticos e os riscos por seca. Fomentaremos a reutilización de augas depuradas ou de escorrentía.
  • 5.6.13. Revisaremos a planificación hidrolóxica para adaptala ao cambio climático. Actualizaremos os plans de seca e as concesións para evitar sobreexplotación, fomentar a eficiencia e reducir prácticas especulativas. Ademais, limitaremos novas demandas en concas con estrés hídrico. Avaliaremos posibles moratorias a grandes proxectos, novos regadíos e actividades superintensivas en recursos apoiando o cultivo en secaño e os regadíos tradicionais.

Preguntas e respostas

Poderanme cortar a auga se non podo pagala?

Non. A Fronte Ampla propón prohibir por lei os cortes de subministración por motivos económicos e garantir un mínimo vital de auga gratuíto ás persoas e fogares vulnerables.

O dereito humano á auga e ao saneamento recoñeceríase ao máis alto nivel lexislativo, co contido definido por Nacións Unidas. A Fronte Ampla estendería ademais o acceso a fontes de auga potable e aseos públicos.

Quen xestionará a auga?

O sector público. A Fronte Ampla propón que o 100 % do ciclo da auga sexa de xestión pública directa, acompañada de plans de aforro e eficiencia.

Quen pagará máis pola auga?

Quen máis consome e contamina. A Fronte Ampla propón aplicar o principio de «quen contamina paga» ás grandes corporacións agroalimentarias e a usos como as piscinas e os campos de golf.

O regadío industrial en zonas con acuíferos sobreexplotados ou contaminados pagaría un canon hídrico progresivo, e o recadado iría á transformación agropecuaria sostible e á adaptación ao cambio climático. Os grandes centros de datos pagarían un canon específico e non poderían refrixerarse con auga nas concas afectadas pola seca.

Que pasará cos encoros, os transvasamentos e os regadíos?

A Fronte Ampla propón unha moratoria aos novos encoros, transvasamentos e megabalsas que agraven a sobreexplotación, e deter o crecemento das demandas de regadío, dándolles prioridade aos caudais ecolóxicos e ao abastecemento.

Os plans de seca e as concesións actualizaríanse, e limitaríanse as novas demandas nas concas con estrés hídrico. Un plan pecharía as extraccións ilegais de auga subterránea, estimadas en máis dun millón, e recuperaría os acuíferos como reservas estratéxicas.

Como reducirá a Fronte Ampla o risco de inundacións?

Prohibindo as novas construcións en terreos con risco de inundación e nos primeiros 500 metros do litoral, e retirando de forma progresiva as infraestruturas críticas situadas en zonas de fluxo preferente.

Os concellos terían que implantar sistemas de drenaxe sostible, pavimentos permeables e cubertas vexetais. Nos ríos, a Fronte Ampla propón eliminar as barreiras obsoletas e recuperar meandros, para que as chairas de inundación amortezan as enchentes.

Que é a misión de agricultura rexenerativa da Fronte Ampla?

É un plan para que 6 millóns de hectáreas, unha cuarta parte da superficie agraria, se cultiven con prácticas rexenerativas en 2030. Inclúe un seguro que cubra os riscos da transición, para que o custo non recaia só en agricultores e gandeiros.

Contaría con técnicos comarcais, fincas demostrativas e compra pública. Un selo público «Eco+» garantiríalle a quen compra que o produto é de verdade rexenerativo.

Outras medidas